چرا رژیم ایران در میز مذاکره پیروز میشود؟
مرکز قدس برای امور خارجی و امنیت
این مقاله استدلال میکند که برتری نظامی آمریکا بهطور خودکار به موفقیت دیپلماتیک در برابر ایران منجر نمیشود و ایران در مذاکرات به دلیل تجربه، فرهنگ و صبر راهبردی، دست بالا را دارد.
نویسنده معتقد است دیپلماسی سلاح کشورهای ضعیفتر است. قدرتهای بزرگ به نیروی نظامی و تحریم تکیه میکنند، اما کشورهای ضعیفتر برای جبران ضعف خود، هنر مذاکره را توسعه دادهاند.
ایران بیش از دو هزار سال تجربه حکومتداری و مذاکره دارد و فرهنگ بازار ایرانی، صبر، چانهزنی چندلایه و شناخت روانشناسی طرف مقابل را تقویت کرده است.
ایران در مذاکرات بهدنبال توافق سریع نیست، بلکه زمان، فشارهای داخلی، انتخابات و آسیبپذیری سیاسی آمریکا را مطالعه کرده و از آنها بهرهبرداری میکند.
آمریکا معمولاً با اهداف مشخص و ضربالاجلهای انتخاباتی وارد مذاکره میشود، در حالی که ایران افق زمانی بلندمدت و بیننسلی دارد.
یکی از انتقادهای اصلی مقاله، نبود «هوش فرهنگی» (Cultural Intelligence) در تیمهای مذاکرهکننده آمریکاست؛ یعنی آنها فرهنگ، شیوه تصمیمگیری، مفهوم قدرت، زمان، اعتبار و آبرو در ایران را بهدرستی درک نمیکنند.
مقاله از پدیده «تصویر آینهای» (Mirror Imaging) نیز انتقاد میکند؛ یعنی آمریکاییها تصور میکنند مقامات ایرانی مانند خودشان فکر میکنند، در حالی که عواملی مانند هویت انقلابی، حافظه تاریخی، حفظ آبرو و پرهیز از نمایش ضعف در تصمیمگیری ایران نقش مهمی دارد.
نویسنده معتقد است آمریکا در خاورمیانه با بحران اعتبار روبهروست، زیرا دولتهای مختلف سیاستهای متفاوتی اتخاذ کردهاند و ایران از این بیثباتی به سود خود استفاده میکند.
پیشنهادهای نویسنده به آمریکا
▫️سرمایهگذاری گسترده در شناخت فرهنگ و شیوه تصمیمگیری ایران.
▫️آموزش مذاکرهکنندگان بر اساس فرهنگ ایرانی، نه صرفاً اصول غربی.
▫️ایجاد ثبات و تداوم در سیاستهای آمریکا در قبال خاورمیانه.
▫️پذیرش اینکه دیپلماسی حوزهای مستقل از قدرت نظامی است و صرف برتری نظامی برای موفقیت در مذاکرات کافی نیست.
نتیجهگیری مقاله این است که آمریکا از نظر نظامی و اقتصادی همچنان برتر است، اما به دلیل ضعف در شناخت فرهنگی، صبر راهبردی و شیوه مذاکره، بارها در برابر ایران در عرصه دیپلماسی دچار ضعف شده است. نویسنده معتقد است تا زمانی که آمریکا این رویکرد را اصلاح نکند، ایران همچنان میتواند در میز مذاکره از این نقاط ضعف بهرهبرداری کند.
