پیگیری قضائی پرونده ترور حاج قاسم به کجا رسید؟/ تروری که در تناقض آشکار با منشور ملل متحد رخ داد

دو سالی می‌شود که حاج قاسم سلیمانی فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران به دست تروریست‌های آمریکایی درحالی که برای دیدار با مقامات عراقی به این کشور دعوت شده بود، در فرودگاه بغداد به شهادت رسید و با اینکه رئیس جمهور سابق آمریکا به صراحت اعلام کرد که دستور حمله بالگردهای آمریکایی به خودروی حامل حاج قاسم توسط وی صادر شده است، اما هنوز هم که هنوز است مجامع بین‌المللی زیر بار محاکمه عاملان این جنایت نمی‌روند. حاج قاسم با شهادتش به جهانیان ثابت کرد که غربی‌ها و به‌خصوص آمریکایی‌ها فقط در شعار حامی حقوق انسان‌ها هستند اما اقدامات آنها در ترور افراد شاخص و تأثیرگذار در جهان به‌ویژه در جهان اسلام نشان داد که آنها فقط در حمایت از حقوق بشر بلوف می‌زنند و حقوق بشر را ابزاری برای رسیدن به اهداف شوم خود کرده‌اند.

حاج قاسم با شهادتش بار دیگر چهره خبیث آمریکایی‌ها را به جهانیان نشان داد و حال که دو سال از شهادت این شخص تأثیرگذار در منطقه می‌گذرد، پیگیری‌های حقوقی برای محاکمه سران این جنایت به نتایج مطلوبی نرسیده و به رغم تلاش و اقدامات همه‌جانبه قوه قضائیه و همچنین شورای عالی قضائی عراق، این پرونده هنوز به صدور کیفرخواست نیز منتج نشده است. البته که دادگاه‌های بین‌المللی نیز گوش به فرمان آمریکا و بله قربان گوی این رژیم تروریستی هستند و طبیعی است که در پیگیری این پرونده مهم طرف ایران را نگیرند. از طرفی قواعد بین‌المللی و وجود برخی از تحریم‌ها، دست ایران را برای پیگیری حقوقی پرونده ترور حاج قاسم در مجامع بین‌المللی بسته است. با این حال معاونت حقوق بشر و امور بین‌الملل قوه قضائیه به صورت جدی پیگیری محاکمه عاملان این جنایت هستند.

پیگیری قضائی پرونده ترور حاج قاسم به کجا رسید؟

در این خصوص کاظم غریب آبادی معاون حقوق بشر و امور بین‌الملل قوه قضائیه به خبرنگار آنا می‌گوید: «حاج قاسم سلیمانی فردی شناخته شده و تأثیرگذار در منطقه و جهان اسلام بود و قطعاً راه ایشان با شهادتش متوقف نخواهد شد و برکت خون این شهید بزرگوار موجب بیداری افراد بسیاری در جهان شده است و این اقدام جنایتکارانه بار دیگر نشان داد که آمریکا به هیچ یک از قواعد و قوانین بین‌المللی پایبند نیست و این اقدام در تناقض با همه آیین نامه های حقوق بشری رخ داد. با این حال قوه قضائیه پیگیر پرونده ترور حاج قاسم چه در ایران و چه در عراق بود. ما بنا داشتیم چهار اقدام را درخصوص این پرونده انجام دهیم که برخی از این اقدامات صورت گرفته است. طرح دعاوی کیفری در داخل ایران، طرح دعاوی حقوقی، طرح دعاوی کیفری در عراق و پیگیری در عرصه بین‌المللی، چهار اقدامی بود که دنبال آن بودیم و برخی از کارها پیش رفته است اما تلاش‌ها ادامه دارد تا تمام عاملان این جنایت محاکمه شوند.»

وی ادامه می‌دهد: «در داخل ایران خانواده شهدا و آحاد مردم و افرادی که شهادت حاج قاسم را خسارتی برای منطقه می‌دانستند، با شکایت از عاملان این جنایت غم بار پرونده ای را در دادگستری تهران تشکیل دادند و پیگیری های دادگاه به خوبی پیش رفته است و با تکمیل مستندات رأی دادگاه نیز به زودی صادر خواهد شد. از طرفی مذاکراتی را نیز با کشور عراق داشتیم و کمیته مشترکی برای پیگیری پرونده ترور حاج قاسم تشکیل شده است و دو نشست مشترک نیز برای جمع آوری ادله و مستندات تشکیل شده است و برخی مستندات به کشور عراق ارسال شده و نشست بعدی نیز در بهمن ماه سال جاری برگزار خواهد شد. همچنین از بُعد بین‌المللی نیز پیگیر موضوع هستم و از آنجا که شخص رئیس جمهور سابق آمریکا اعتراف به چنین جنایتی کرده است، لذا عامل اصلی جنایت برای مجامع بین‌المللی نیز مشخص است.»

صدور کیفرخواست پرونده ترور شهید سلیمانی تا پایان سال ۱۴۰۰

وی می‌گوید: «این جنایت مغایر با حقوق بین‌الملل، حقوق بشر بین‌الملل و منشور ملل متحد است، لذا مستندات متعددی جمع آوری شده است و این مستندات در هر دادگاهی با هر سازوکاری ثابت می کند که آمریکا دست به جنایت بزرگی زده است. آمریکایی‌ها برای توجیه این جنایت اعلام کردند که برای دفاع مشروع دست به چنین کاری زدند و این ادعای آنها نیز از سوی جمع کثیری از حقوقدانان داخلی و پژوهشگران خارجی رَد شده است، چراکه دفاع مشروع زمانی معنی پیدا می‌کند که حمله مسلحانه‌ای صورت گرفته باشد و این درحالی است که در زمان ترور حاج قاسم هیچ گونه مخاصمه و جنگی نبوده است و دولت ایران و دولت عراق هیچ مشکلی با هم نداشته و ندارند.»

غریب آبادی ادامه می‌دهد: «این پرونده ۱۲۵ متهم دارد که عمده آنها از مقامات آمریکایی هستند، البته که برخی کشورهای نیز در جریان اقدام نابخردانه آمریکا دخیل بودند، لذا در کمیته مشترکی که با عراق داریم به دنبال شناسایی تمام عاملان این جنایت هستیم. نیابت های قضائی به ۹ کشور از جمله آمریکا ارسال شده است و فشار دیپلماسی نیز باید به این کشور وجود داشته باشد تا آنها جوابگوی این عمل شنیع خود در منطقه باشند. البته وزارت خارجه کشورمان نیز پیگیر این موضوع است و مذاکرات و ملاقات‌هایی در نیویورک، وین و ژنو صورت گرفته است، لذا از بُعد بین‌الملل نیز به‌شدت پیگیر هستیم.»

معاون حقوق بشر قوه قضائیه می‌گوید: «در داخل کشور نیز در شعبه ۵۵ دادگاه انقلاب پرونده تشکیل شده است و ۸۰ دادخواست مطرح بوده و ۲ هزار و ۵۷۰ خواهان نیز حضور دارند. کشور عراق به دلیل اینکه این جنایت در ان کشور رخ داده، باید بیشتر پیگیر باشد و ما نیز برای تکمیل اطلاعات آنها، ۳۰۰ برگ از مستندات را به طرف عراقی دادیم و امیدواریم تا پایان سال ۱۴۰۰ کیفرخواست صادر شود.»

در گذشته نیز ترورهایی از سوی دولت‌های متخاصم به سرکردگی آمریکا در کشور ما صورت گرفته بود و همچنین سازمان مجاهدین نیز نزدیک ۱۷ هزار نفر از مردم را ترور کرده و درحال حاضر عاملان اصلی این جنایت‌ها به کشورهای دیگر گریخته‌اند و با گذشت چندین سال از چنین جنایت‌هایی متأسفانه پیگیری های حقوقی به نتیجه نرسیده است، لذا این سوال به وجود می آید که چطور می تواند درباره پرونده های ترور و پرونده مثل پرونده ترور حاج قاسم در مجامع بین‌المللی طرح دعوا کرد؟

ترور حاج قاسم با هیچ یک از قواعد بین‌المللی سازگاری ندارد

در این خصوص علی محبی کارشناس حقوق بین‌الملل به خبرنگار آنا می‌گوید: «در گذشته نیز شاهد جنایت‌ها و اعمالی بودیم که آثار آن در عرصه بین‌الملل نیز وجود داشته و دادگاه‌های بین‌المللی به آن ورود کرده بودند. از طرفی آمریکایی‌ها در ترور حاج قاسم حریم هوایی عراق را شکسته‌اند و بدون اجازه آنها دست به چنین جنایتی زدند و باید پاسخگوی اعمال خود باشند. ما باید مستندات و کیفرخواست خود را به دیوان کیفری بین‌المللی ارسال کنیم تا شاید مورد بررسی قرار گیرد. در این پرونده به وضوح مشخص است که جنایت رخ داده است و خود ترامپ نیز اعتراف کرده که عملیات به دستور خودش انجام شده و از این جهت عاملان اصلی جنایت نیز مشخص هستند. آمریکایی‌ها با این کار اصل احترام به رعایت حقوق بشر و حق حیات را نقض کردند و همچنین ناقض اصول اساسی حقوق بین‌الملل از جمله سلب حیات و عدم مداخله در کشورها هستند.

وی ادامه می‌دهد: «قوه قضائیه تمام کاری که می‌توانسته را انجام داده و عراق نیز باید با دریافت مستندات از ایران، در شورای قضائی کیفرخواست را صادر کند و قطعاً نظر طرف عراقی به دلیل اینکه این جنایت در خاک این کشور رخ داده، بسیار حائز اهمیت خواهد بود. امیدواریم دادگاه‌های بین‌المللی به دور از فشار آمریکایی‌ها این پرونده را رسیدگی و عاملان این جنایت ضدحقوق بشری را به سزای اعمالشان برساند.»

گفتنی است؛ حجت الاسلام محسنی اژه‌ای نیز روز گذشته در جلسه شورای عالی قضائی بر پیگیری جدی پرونده ترور حاج قاسم در مجامع بین‌المللی تأکید کرد و گفت: «دولت، قوه قضائیه و وزارت امور خارجه باید از همه ظرفیت‌های قانونی و حقوقی برای تعقیب جنایتکارانی که مبادرت به ترور حاج قاسم و همرزمانش کردند استفاده کنند و در دادگاه‌ها و سازمان‌های بین‌المللی و همچنین دادگاه‌های داخلی عاملان و آمران این جنایت را تعقیب کنند. در راستای رسیدگی به پرونده ترور سردار سلیمانی و همرزمانش پرونده‌های کیفری و حقوقی تشکیل شده و با مسئولان قضایی کشور عراق نیز نشست‌هایی برگزار شده است؛ علی‌ای‌حال باید امر پیگیری پرونده ترور شهید سلیمانی با جدیت دنبال شود.»

به هر حال اینکه دو سال از این حادثه گذشته باشد و هنوز اقدام موثری در پرونده حاج قاسم از بُعد حقوقی صورت نگرفته است ، البته که در داخل کشور اقداماتی انجام شده و باید این نکته را نیز مدنظر قرار دهیم که مجامع بین‌المللی تحت تأثیر آمریکایی‌ها و مقامات این کشور قرار دارند. اما از آنجا که پیگیری قضائی این جنایت خواست مردم و یک مطالبه ملی است، امید داریم تا با تکمیل مستندات و صدور کیفرخواست و ارسال آن به دادگاه‌های بین‌المللی در نهایت شاهد رسیدگی به این جنایت باشیم.

احسان یعقوبی