امیرحسین عرب پور با تاکید بر اینکه ایران نباید مانند تحریم به محاصره دریایی هم عادت کند، تصریح کرد: ما در بلند مدت نیاز داریم که محاصره به هر نحو ممکن شکسته شده و اگر با دیپلماسی نشد این کار را کرد، باید با ابزار نظامی تهاجمی این امر مهم را انجام داد و طولانی شدن محاصره برای ایران چالش ایجاد خواهد کرد
پس از ناکامی آمریکا در دستیابی به اهداف خود از مسیر نظامی در برابر ایران، دونالد ترامپ بار دیگر به سراغ ابزار فشار اقتصادی رفته و هفته گذشته از اجرای آنچه «بیسابقهترین عملیات اقتصادی» علیه ایران خوانده، خبر داد. به نظر میرسد واشنگتن تلاش دارد پس از شکست در میدان نظامی، از طریق تشدید فشارهای اقتصادی تهران را وادار به عقبنشینی کند. با این حال، ایران طی سالهای گذشته تجربه طولانی مقابله با تحریمها را به دست آورده و سازوکارهای متعددی برای حفظ تجارت خارجی، دور زدن محدودیتهای مالی و توسعه همکاری با شرکای غیرغربی ایجاد کرده است.
بیشتر بخوانید:
توهم ترامپ اعتبار آمریکا را به باد داد! / ناکارامدی ابزار نظامی برای بازگشایی تنگه هرمز
برخی کارشناسان و حتی مقامات سابق آمریکا اذعان میکنند که ترامپ نمیتواند در جنگ اقتصادی نیز به نتیجهای متفاوت دست پیدا کند و احتمالا تجربه ناکامی در برابر ایران دوباره تکرار خواهد شد. ایران همانگونه که در میدان نظامی توانست در برابر فشار آمریکا و متحدانش مقاومت کند، در عرصه اقتصادی نیز ابزارهایی از جمله توسعه تجارت با کشورهای آسیایی و استفاده از ارزهای غیردلاری گرفته تا تقویت مسیرهای ترانزیتی و کاهش وابستگی به کانالهای تحت کنترل آمریکا در اختیار دارد که با استفاده از آن میتواند سیاست آمریکا را به شکست بکشاند. در این میان، استفاده از ظرفیت کشورهای همسو و افزایش هزینههای فشار اقتصادی برای واشنگتن میتواند بخشی از راهبرد تهران برای مقابله با دور جدید تحریمها باشد.
البته میزان همراهی سایر کشورها با سیاست جدید ترامپ، یکی از مهمترین متغیرهای این تقابل خواهد بود. به نظر میرسد چین و روسیه و برخی دیگر از کشورهای آسیایی الزاما حاضر به همراهی کامل با واشنگتن نخواهند بود و منافع اقتصادی و راهبردی خود را در روابط با ایران دنبال خواهند کرد. از این رو، اگر آمریکا نتواند یک اجماع جهانی برای اعمال فشار اقتصادی علیه تهران ایجاد کند، «عملیات اقتصادی بیسابقه» ترامپ نیز ممکن است با همان مشکلی مواجه شود که کارزار نظامی او با آن روبهرو شد. در همین راستا، گفتوگویی با دکتر امیرحسین عرب پور -کارشناس اقتصاد بین الملل- انجام شد.
«فشار اقتصادی بیسابقه» اسم جدید «فشار حداکثری» است و چیز بیشتری ندارد
وی در پاسخ به چرایی بازگشت ترامپ به حوزه جنگ اقتصادی و اثرگذاری ادعای مطرح شده در ارتباط با «فشارهای اقتصادی بیسابقه» با توجه به تجربیات چند دههای ایران خاطر نشان کرد: ترامپ در دوران پس از جنگ تحمیلی سوم تا امروز تحرکات مختلفی انجام داد و هر روز یک ادعای جدید از جمله نابودی ساختاری سیاسی ایران، از بین بردن تمدن پارسی و … مطرح میکرد که هیچ یک به اهداف خود نرسید.
عرب پور با اشاره به اینکه ایران در دهههای 80، 90، 1400 تحت تحریمهای متعدد قرار داشت و تحریمهای زیادی در حوزههای مخالف علیه آن اعمال شده، گفت: برای کشوری که این همه تحریم را به خود دیده است، ادعای «فشار اقتصادی بیسابقه» صرفا یک اسم جدید به نظر میرسد که ترامپ از «فشار حداکثری» به «فشار بیسابقه» رسیده است.
از نظر این کارشناس دیپلماسی اقتصادی، با توجه به تجربیات طولانی ایران چه در حوزه تحریمها اولیه آمریکا و چه تحریمهای ثانویه آمریکا بعید است اتفاق جدیدی رخ بدهد.
با برنامهریزی و ظرفیتهای قبلی میتوان سیاسیت ترامپ را به شکست کشاند
وی در خصوص راهکارهای ایران برای پیروزی در جنگ اقتصادی در مقابل آمریکا اظهار کرد: نسخه لازم برای پیروز در جنگ اقتصادی خیلی پیچیده نیست و قطعا با استفاده از راهبردها و تجربیات قبلی میتوان آن را شکست داد و در صورت شکست دیپلماسی، استفاده از گزینه نظامی برای شکستن محاصره یکی از گزینههای مسئولان مربوطه و نیروهای مسلح محسوب میشود و ممکن است در زمان مناسب فعال شود.
به اعتقاد این کارشناس، مسیری که باید برای مواجهه با شرایط فعلی به کار گرفته شود، دیپلماسی فعال با کشورهای همسایه است و ترامپ تصور میکند محاصره دریایی طی چند ماه آینده جواب خواهد داد و منتظر دیدن نتایج آن است و به نظر نمیرسد که فعلا دست از این ابزار بردارند.
عرب پور پیشبینی کرد: احتمالا ترامپ در دوره «فشار بیسابقه» تلاش میکند با فشار بر سایر کشورها مخصوصا همسایهها، آنها را مجبور به قطع ارتباط با ایران به ویژه در حوزه اقتصادی کند که تا امروز روسیه و چیم اعلام کردند که حاضر به همراهی با این سیاست نیستند.
هدف ترامپ محاصره همه جانبه و منزوی کننده ایران است
معاون پژوهش و همکاریهای ملی و بینالمللی در اندیشکده دیپلماسی اقتصادی افزود: قصد دولت آمریکا این است که علاوه بر دریا، تجارت ایران در خشکی را نیز محدود کند و کمپین مدنظر ترامپ محاصره همه جانبه و منزوی کننده ایران است و پادزهر آن، دیپلماسی فعال اقتصادی چه در وزرات خارجه و سایر دستگاهها خواهد بود.
به گفته این کارشناس اقتصاد بین الملل، ما باید از همین امروز رایزنیهای خود را با شرکای تجاری مهم خود آغاز کنیم و حدود 5 الی 6 کشور از جمله، چین، روسیه، عراق، ترکیه، امارات، افغانستان مهمترین مقاصد صادراتی و مبادی وارداتی هستند که باید مذاکرات با آنها با اولویت درجه اول در دستور کار قرار بگیرد.
عرب پور خاطر نشان کرد: توجه به تاب آوری جامعه مورد دومی است که باید به آن توجه شود و با اقدامات عملیاتی تاب آوری جامعه افزایش را باید افزایش داد.
ایران نباید به محاصره دریایی مانند تحریمها عادت کند
وی با بیان اینکه جنگ کنونی بین ایران و آمریکا جنگ ارادهها و تاب آوری است، گفت: آمریکا میخواهد ایران را محاصره همه جانبه کرده و در نهایت مجبور به تسلیم کند و بنابراین، زمان اهمیت زیادی دارد و ضروریات مدیریت جامعه حتما مورد توجه قرار گیرد.
این کارشناس اقتصاد بین الملل تاکید کرد مسیرهای جایگزین باید به صورت فوری فعال شود و موانع تنوع سازی زنجیرههای تامین کالا باید برداشته شود.
به اعتقاد عرب پور، سومین اقدام لازم مواجهه مستقیم ما با خود آمریکاست و ما نباید به محاصره عادت کنیم؛ متاسفانه ما به تحریم عادت کردیم هرچند که تا حدی توانستیم با راههایی اثر آن را کم کنیم و کشور را اداره کنیم.
وی افزود: محاصره دریایی مسئلهای نیست که کشور بتواند به آن عادت کند و در بلند مدت نیاز داریم که محاصره به هر نحو ممکن شکسته شود و اگر با دیپلماسی نباید این کار را کرد، باید با ابزار نظامی تهاجمی این امر مهم را انجام داد و طولانی شدن محاصره برای ایران چالش ایجاد خواهد کرد.
همراهی با فشار بیسابقه ترامپ برای برخی کشورها ممکن نیست
معاون پژوهش و همکاریهای ملی و بینالمللی در اندیشکده دیپلماسی اقتصادی در خصوص کشورهایی که با تصمیم ترامپ همراهی نخواهند کرد، گفت: تا کنون روسیه و چین به صراحت با تصمیم ترامپ مخالفت کردهاند و حتی برخی کشورهای منطقه احتمالا با آن همراه نخواهد شد.
امیرحسین عرب پور یاداور شد: برخی کشورها مانند عراق بسیاری از نیازهای خود را از طریق ایران تامین میکنند و همراه شده با تصمیم ترامپ برای خود آنها مشکل جدی ایجاد میکند و افغانستان هم وضعیت بهتری ندارد و ترکیه و پاکستان هم امکان اجرای آن را ندارند.
وی خاطر نشان کرد: اکنون بسیاری از کشورها شخصیت ترامپ را به خوبی شناختهاند و میدانند که تصمیمات او پایدار نیست و احتمالا کشورهای منطقه و طرفهای تجاری ایران، تهدیدات ترامپ را جدی نخواهند گرفت.
