هرمز در مشت تهران؛ کشورهای خلیج فارس میان «معامله بد» و جنگ بزرگتر
The Times of India| روندنگار بینالملل
تولیدکنندگان انرژی در خلیج فارس بیش از گذشته به این جمعبندی رسیدهاند که برای بازگشایی تنگه هرمز ناچارند کنترل ایران را بپذیرند. طرح پیشنهادی، با وجود نگرانی دولتهای منطقه از نظارت تهران، به گزینه ترجیحی چند کشور خلیج فارس تبدیل شده؛ زیرا بدیل آن میتواند تشدید رویارویی آمریکا و ایران و افزایش تهدید علیه تأسیسات نفت، گاز، برق و آب باشد. مذاکرات متوقف شده است. ایران خواهان گشایش مالی و ممنوعیت عبور ناوهای جنگی آمریکا و اسرائیل از تنگه است، در حالی که واشنگتن هر ترتیبی را که به تهران امکان محدودکردن کشتیرانی بدهد رد میکند.
برآورد کپلر نشان میدهد صادرات نفت خام از هرمز در هفته گذشته به حدود ۲.۲ میلیون بشکه در روز رسیده، در حالی که یک ماه قبل حدود ۸.۵ میلیون بشکه بود؛ پیش از جنگ نیز روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی از این آبراه عبور میکرد.
مسیرهای ناامن
کشورهای منطقه برای کاهش وابستگی به هرمز مسیرهای جایگزین را فعال کردهاند، اما این گزینهها نیز مصون نماندهاند. امارات تا میانه سال با انتقال نفت از مسیر زمینی و عبور دادن بخشی از کشتیها از تنگه، صادرات خود را به سطح پیش از جنگ بازگرداند، اما حملات ایران بخشی از این دستاورد را از بین برد. عربستان نیز نفت را از طریق خط لوله به بندری در دریای سرخ منتقل کرده، اما این مسیر هدف حملات حوثیهای مورد حمایت ایران در یمن قرار گرفته است.
حمله پهپادی به یک نفتکش گاز در بندر دمیاط مصر که دو کشتی را به آتش کشید، نشان داد انتقال انرژی در خارج از هرمز نیز آسیبپذیر است. میان ۲۸ فوریه تا ۳۰ ژوئیه، ایران و شبهنظامیان همسو در عراق دستکم ۱۷۲ حمله به زیرساختهای غیرنظامی در شش کشور عربی خلیج فارس انجام دادهاند و حدود نیمی از آنها متوجه تأسیسات انرژی بوده است. دولتهای منطقه نیز به توسعه خطوط لوله به دریای سرخ و دریای عمان، افزایش ذخیرهسازی و خاموشکردن فرستندههای موقعیتیابی برخی محمولهها روی آوردهاند.
دو انتخاب تلخ
نگرانی دولتهای خلیج فارس این است که ازسرگیری جنگ خسارت بیشتری به زیرساخت انرژی وارد کند و سرمایهگذاری خارجی و گردشگری را تحت فشار بگذارد. قیمت نفت از اوج زمان جنگ پایین آمده، اما ذخایر جهانی طی شش ماه بیش از ۴۰۰ میلیون بشکه کاهش یافته و حاشیه امنیت بازار در برابر شوک عرضه کمتر شده است. تهران نیز بازگشایی هرمز را مشروط میداند؛ اسماعیل بقایی گفته این آبراه تا زمانی که آمریکا آنچه ایران «اقدامات تهاجمی» میخواند متوقف نکند و از جمله درباره محاصره بنادر ایران جبران انجام ندهد، باز نخواهد شد.
یک توافق موقت میتواند بخشی از جریان انرژی را احیا کند، اما تهدید امنیتی بزرگتر را از میان نمیبرد و واگذاری کنترل رفتوآمد به ایران، حتی موقت، صادرات کشورهای منطقه را در معرض تصمیم تهران نگه میدارد. صادرکنندگان انرژی با انتخابی دشوار روبهرو هستند: پذیرش درجهای از کنترل ایران بر مهمترین گلوگاه نفتی جهان، یا خطر جنگی گستردهتر که زیرساخت انرژی منطقه و عرضه جهانی را تهدید میکند.
