📌جنگ ایران، رؤیای هوش مصنوعی ابوظبی را به کابوس مراکز داده تبدیل کرد
🔺️شوک به جاهطلبی
امارات از سال ۲۰۱۷، با انتصاب عمر سلطان العلماء به عنوان نخستین وزیر دولتی هوش مصنوعی در جهان، وعده داده بود به آمادهترین کشور جهان برای عصر هوش مصنوعی تبدیل شود. شش سال بعد، نام او در نخستین فهرست TIME100 AI قرار گرفت و ابوظبی راهبرد دیجیتال خود را با شتاب پیش میبرد. اما پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در فوریه، امارات به یکی از اهداف کلیدی تهران بدل شد؛ هزاران حمله موشکی و پهپادی ایران دفاتر محلی و مراکز داده شرکتهایی چون آمازون، گوگل، مایکروسافت و انویدیا را نشانه گرفت.
🔺️جنگ، امنیت کابلهای زیردریایی حیاتی برای مراکز داده و زیرساخت دیجیتال را نیز زیر سؤال برد و انسداد تنگه هرمز از سوی ایران و سپس آمریکا، تحویل سختافزار را به تأخیر انداخت. در چنین فضایی، مراکز داده دیگر صرفاً دارایی تجاری نیستند؛ به زیرساخت حیاتی شبیه پالایشگاههای نفت و تأسیسات آبشیرینکن تبدیل شدهاند.
🔺️تابآوری خلیج
با وجود فشارهای جنگ، مبانی راهبرد امارات بهکلی فرو نریخته است. این کشور همچنان در تقاطع جریان سرمایه میان شرق و غرب قرار دارد و از انرژی، زمین و اراده سیاسی لازم برای ساخت ظرفیتهای هوش مصنوعی در مقیاس بزرگ برخوردار است. منطقه خلیج فارس بحرانهای پیشین، از رکود مالی اواخر دهه ۲۰۰۰ تا همهگیری کرونا و منازعات قبلی خلیج فارس را پشت سر گذاشته و مدل کسبوکار آن بارها آزموده شده است.
🔺️امارات در این بحرانها سطح بالایی از تابآوری نشان داده و راههایی برای بازآفرینی خود یافته است؛ آسیب جدی زمانی رخ میدهد که منازعه ایران طولانی شود و ابوظبی نتواند مدل خود را سازگار کند. با این حال، مسیر کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت دیپلماسی محاسباتی جهانی امارات هنوز روشن نیست. لغو پروژه یک میلیارد دلاری ابرمرکز داده در کنیا در ماه مه، نشانهای از فشار بر طرحهای برونمرزی است.
🔺️وابستگی پنهان
راهبرد «UAE AI Strategy 2031» شاید آنقدر متنوع شده باشد که بحران ایران را تاب بیاورد. قلب این جاهطلبی، G42 است؛ مجموعه چندمیلیارددلاری ابوظبی که از ۲۰۱۸ بر هوش مصنوعی و رایانش ابری متمرکز شده است. امارات در ۲۰۱۹ دانشگاه هوش مصنوعی محمد بن زاید را به عنوان نخستین دانشگاه تحصیلات تکمیلی کاملاً ویژه هوش مصنوعی افتتاح کرد و سودای تبدیل آن به «استنفورد خاورمیانه» را داشت. ابوظبی مدتی کوشید میان آمریکا و چین نقش دولت نوسانگر فناورانه بازی کند، اما زیر ذرهبین واشنگتن قرار گرفت و در ۲۰۲۳ همه پیوندهای هوش مصنوعی با چین را برید.
🔺️اکنون پروژه عظیم Stargate UAE را برای OpenAI و دیگر شرکتهای آمریکایی پیش میبرد؛ خوشهای از مراکز داده در وسعتی هماندازه موناکو که قرار است بزرگترین مرکز داده خارج از آمریکا باشد. با وجود حقوقهایی همسطح سیلیکونولی، امارات هنوز در ردیف نخست مهندسان جهانی هوش مصنوعی نیست و اکوسیستم منطقه به مدلها، الگوریتمها و معیارهای بیرونی وابسته مانده است. کیفیت مدلهای عربی مانند Jais «غافلگیرکننده ضعیف» توصیف شده و عملکرد K2 Think نیز اغراقآمیز خوانده شده است. با اینهمه، حجم سرمایهگذاری امارات عقبنشینی را ناممکن کرده است؛ داده، همان نفت تازه است.
