احتمال برگزاری یک مذاکره منطقه‌ای با حضور ایران، عربستان، مصر و ترکیه چقدر است؟

خاورمیانه همچنان به دور از آرامش سیاسی و اقتصادی است به نحوی که حالت هرج و مرج و تنش‌های روز افزونی در آن دیده می‌شود که قابلیت تبدیل شدن به درگیری‌های خونین را دارد. این شرایط بویژه از اغاز قرن بیستم شدت گرفت، تا آنجا که سازمان ملل هم نتوانسته است در خاورمیانه نقش فعالی داشته باشد.

 در ادامه این مطلب آمده است: در این میان، وزیر خارجه ایران، حسین امیر عبداللهیان در تاریخ ۶ دسامبر ۲۰۲۲ تصریح کرد که مذاکرات کشورش با عربستان سازنده و مثبت بوده است. وی در گفتگو با شبکه الجزیره، افزود: برگزاری یک مذاکره منطقه‌ای گسترده با حضور عربستان، مصر و ترکیه، برای حل مشکلات منطقه ضروری است. همانطور که عربستان هم مایل به مذاکره با تهران است.

در این باره، اسلام المنسی، پژوهشگر مسائل ایران معتقد است این اولین بار نیست که ایران دعوت به برگزاری یک مذاکره فراگیر در منطقه می‌کند، بلکه مدتهاست که به دنبال حل مشکلات منطقه به این شکل و به دور از دخالت‌های خارجی است.

المنسی در گفتگو با الخلیج آنلاین افزود: هدف از این دعوت ایران تضمین این مهم است که تهران حرف اول و آخر را در منطقه می‌زند. در حقیقت چنین مذاکره فراگیری بین دولت‌های منطقه دشوار است. اما در صورتی که این مذاکره انجام شود، پیش بینی می‌شود که ایران مساله به رسمیت شناختن مناطق نفوذش در دولت‌های عربی را مطرح کند.

در مقابل، قطب العربی، تحلیلگر سیاسی مصری معتقد است که این گفتگو ممکن است و صحبت‌های وزیر خارجه ایران در راستای یادآوری این نکته است که این کشور مانعی سر راه این مذاکرات ایجاد نخواهد کرد.

وی تصریح می‌کند سفر اردوغان به عربستان و سپس امارات، می‌تواند موجب وقوع تحولات سیاسی بزرگی شود و در این شرایط ایران احساس خطر می‌کند. اما قطعا در برابر تحولات دست بسته نمی‌ایستد.

با گذشت ۴۰ سال از تنش بین مصر و ایران، مسئولان دو طرف در اکتبر گذشته از تصمیم خود برای بهبود روابط سخن گفتند، در همین رابطه، سعید خطیب زاده، سخنگوی وزارت خارجه ایران تاکید کرد پیشرفت در روابط بین قاهره و تهران، به نفع منطقه است.

اما در مورد ترکیه و ایران باید گفت اختلافات زیادی بین آن‌ها وجود دارد، چرا که ترکیه هم پیمان استراتژیک مهمی برای ایالات متحده، دشمن اصلی ایران است. این در حالی است که اخیرا آنکارا موضع سختی را نسبت به واشنگتن اتخاذ نموده و در همین راستا، اقدام به خریداری سامانه‌های دفاع هوایی از روسیه کرد. گذشته از این، اختلاف آنکارا و تهران در مورد سوریه نیز وجود دارد، همانطور که اقدامات ترکیه در مورد سازش با مصر، امارات، اسرائیل و عربستان، منبع تردید ایران در مورد سیاست‌های منطقه‌ای ترکیه و میزان ثبات موضع آن است. تازه‌ترین اقدامات ترکیه، تلاش برای نزدیکی با امارات و مصر است که در قالب آن، اردوغان برای سفری به عربستان آماده می‌شود که گویا تلاشی است برای حل اختلافات بین دو کشور، بویژه پس از ترور خاشقچی.

این در حالی است که در تاریخ ۳ ژانویه، وزیر خارجه سعودی، فیصل بن فرحان در یک گفتگوی مطبوعاتی در پایتخت اردن تصریح کرد که دست اعراب به سمت ایران دراز می‌شود، البته به شرطی که این کشور هم با دغدغه‌های عربی مربوط به امنیت و آرامش این کشورها، همراهی کند.

ایران و عربستان تا کنون چهار دوره مذاکره انجام داده اند و در جریان آن، ایران از عربستان خواست کنسولگری‌ها را بازگشایی کرده و روابط دیپلماتیک را احیا کنند.

به قلم یوسف حمود