مشکلات اساسی که تا امروز مانع توافق شده، هنوز وجود دارد/ آمریکا و شرکای اروپایی‌اش همیشه با صدای واحد صحبت نمی‌کنند

ادوارد رودز، استاد علوم سیاسی و روابط بین‌الملل دانشگاه جرج میسون آمریکا است. وی در حوزه‌های روابط بین‌الملل و سیاست خارجی آمریکا مشغول بحث و بررسی و تحقیق است. رودز در گفت‌وگو با ایلنا، نظرات خود را درباره احیای برجام و مذاکرات وین بیان کرده است.

بهبود روابط بین ایران و غرب به نفع کل جهان است

ادوارد رودز در ابتدا گفت: من واقعاً آرزو می‌کنم که بتوانم تصویری رنگی‌تر ترسیم کنم. مثل همیشه، امیدوارم نگرانی‌ها و بدبینی من اشتباه باشد. بهبود روابط بین ایران و غرب، و بین مردم ایران و مردم اروپا و آمریکا، نه تنها نفع مشترک آنهاست، بلکه به نفع کل جهان است.

مشکلات اساسی که تا امروز مانع از توافق شده، هنوز وجود دارد

دو طرف بپذیرند که نیاز به اعتماد به یکدیگر دارند

این استاد دانشگاه در ادامه گفت: علیرغم گزارش‌های خبری خوش‌بینانه‌ای که از وین مبنی بر پیشرفت‌های عمده به سوی توافق احتمالی منتشر می‌شود، هرگونه خوش‌بینی به دستیابی به یک توافق بسیار محتاطانه است. همان مشکلات اساسی که تا به امروز مانع از توافق شده است، هنوز وجود دارد. به عنوان یک موضوع عملی و سیاسی، هیچ راهی وجود ندارد که ایران بتواند تضمین کند که سلاح هسته‌ای برود. به همین ترتیب، به عنوان یک موضوع عملی و سیاسی، هیچ راهی وجود ندارد که ایالات متحده بتواند تضمین کند که تحریم‌ها را مجدداً اعمال نخواهد کرد. البته این امکان وجود دارد که دو دولت هر دو با نادیده گرفتن این واقعیت موافقت کنند و بپذیرند که نیاز به اعتماد به یکدیگر دارند. صادقانه بگویم، این احتمالاً معقول‌ترین کار برای هر دوی آنها خواهد بود.

امضای توافق، نگاه مردم آمریکا را به ایران باز خواهد گرداند

وی در ادامه گفت: با این حال، این یک گام سیاسی بسیار دشوار است. مردم آمریکا از مدت‌ها پیش دیگر به برجام فکر نمی‌کردند و اکنون کاملاً درگیر کووید، سیاست‌های اجتماعی، انتخابات میان دوره‌ای آتی و بحران روسیه و اوکراین هستند. با این حال، دولت بایدن آگاه است که امضای یک توافق، نگاه مردم آمریکا را به ایران باز خواهد گرداند. آن دسته از آمریکایی‌هایی که به طور متعادل از بازگشت به برجام حمایت می‌کنند، این کار را با احساسات متفاوت انجام می‌دهند. آن دسته از آمریکایی‌هایی که با بازگشت به برجام مخالف هستند، این کار را با شدت انجام می‌دهند. با برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای در نوامبر، حتی آن دسته از سناتورها و نمایندگان کنگره که معتقدند بازگشت به برجام، در حالت تعادل، گامی عاقلانه است، بعید است که بایستند و به نفع آن صحبت کنند. در مورد دولت بایدن، هرگونه توافق برجام از نظر سیاسی پرهزینه خواهد بود و هیچ حمایتی برای دولت نخواهد داشت و برای دولت  هزینه خواهد داشت.

ایالات متحده و شرکای اروپایی‌اش  همیشه با یک صدای واحد صحبت نمی‌کنند

ادوارد رودز ادامه داد: این تصور که دولت بایدن ممکن است با دخالت کنگره، اطمینان بیشتری به ایران بدهد که ایالات متحده تحریم‌ها را در آینده اعمال نخواهد کرد، به سادگی مضحک است و وضعیت آمریکا را کاملاً نادرست می‌خواند. اگر دولت بایدن به طور رسمی از کنگره بخواهد از برجام حمایت کند، کنگره نه تنها از ارائه تضمین‌ها یا ضمانت‌های اضافی امتناع می‌کند، بلکه هرگونه بازگشت به برجام را قاطعانه رد می‌کند. صراحتاً، اگر دولت بایدن بتواند هرگونه بازگشتی به برجام را امضا کند – غیر از بازگشتی که شامل برچیدن بخش عمده‌ای از برنامه اتمی ایران و حضور ناظران بین‌المللی که بتوانند آزادانه در تاسیسات اتمی تردد کنند – این کار را با وجود مخالفت عمومی و کنگره انجام خواهد داد

این استاد دانشگاه گفت: برجام تنها در چارچوب نوعی بهبود کلی‌تر در روابط ایران و آمریکا مورد توجه می‌شود. با این حال، این حداقل مستلزم پیشرفت قابل توجهی به سمت بهبود و عادی‌سازی روابط با همسایگان عرب خود است. با این حال، آنچه در غرب گزارش می‌شود این است که دولت ایران، دست‌کم در حال حاضر، با قاطعیت درها را حتی بر روی هرگونه گفت‌وگوی بیشتر با ایالات متحده و اروپا بسته است. در حالی که درست است که ایالات متحده و شرکای مختلف اروپایی‌اش  همیشه با یک صدای واحد صحبت نمی‌کنند، اما در مورد برجام و در مورد روابط آینده بین غرب و ایران، در واقع یک وحدت وجود دارد. در حال حاضر اختلاف نظر بسیار کم است.

ایجاد اعتماد یک کار بلندمدت است

نگذاریم نوه‌های ما در همان وضعیت غم‌انگیز ما قرار بگیرند

وی اضافه کرد: در نهایت، بهبود روابط بین دولت ایران و دولت‌های غربی مستلزم تغییر نگرش مردم غربی و مردم ایران است. ایجاد اعتماد و دوستی یک کار بلندمدت است و تلاش برای انجام آن به نتیجه فوری نخواهد رسید. اما ضروری است که غرب و ایران این مسیر را از هم اکنون شروع کنند، وگرنه نوه‌های ما در همان وضعیت غم‌انگیزی قرار خواهند گرفت که ما امروز در آن قرار داریم و نباید بگذاریم این اتفاق بیفتد.

این استاد دانشگاه گفت: اجازه دهید تکرار کنم که امیدوارم بدبینی من اشتباه باشد. امیدوارم که خواست خدا باشد که مذاکره‌کنندگان امروز به توافق برسند، هر دو دولت فوراً این توافقنامه را امضا کنند، تمام مفاد آن با رضایت کامل همه طرف‌ها محقق شود و این دریچه‌ای را برای دوستی بین ما باز کند.