سال ۲۰۲۶ برای قاره آسیا سالی سرنوشتساز خواهد بود. سالی که چالشهای جدی و فرصتهای بینظیر همزمان اقتصاد، امنیت و دیپلماسی منطقهای را تحت تاثیر قرار میدهند. رقابت قدرتهای بزرگ، تحولات در روابط چین و آمریکا، تنشهای دریای چین جنوبی، رشد فناوری و هوش مصنوعی و نقش فعال کشورها در بحرانهای فراملی، همگی تصویری پیچیده از آینده این قاره پهناور ترسیم میکند.
به گزارش روز دوشنبه ایرنا، سال ۲۰۲۶ برای قاره آسیا در شرایطی آغاز میشود که نشانههای آشکاری از گذار در نظم جهانی به چشم میخورد؛ گذاری که با کاهش نقش رهبری امریکا، تشدید رقابت میان قدرتهای بزرگ، افزایش نااطمینانیهای اقتصادی و امنیتی و فعالتر شدن بازیگران منطقهای همراه شده است.
روزنامه استریت تایمز در گزارشی تحلیلی با اتکا به شبکه خبرنگاران بین المللی خود، مجموعه ای از پرسشهای کلیدی را درباره آینده آسیا مطرح کرده که میتواند چارچوب تحولات این قاره در سال پیشرو را ترسیم کند.
آینده نقش آمریکا و پیامدهای آن برای آسیا
با وجود ثبت رشد اقتصادی محدود در نخستین سال از دور دوم ریاست جمهوری دونالد ترامپ، افزایش هزینههای زندگی، کُند شدن روند اشتغالزایی و افت محبوبیت رئیس جمهور، چشمانداز سیاسی واشنگتن با ابهام روبروست.
تحلیلگران معتقدند که تضعیف جایگاه ترامپ در داخل میتواند به سیاست خارجی کمتر شخص محور و قابل پیشبینیتر منجر شود؛ هرچند متحدان آسیایی آمریکا همچنان نگران معاملههای احتمالی واشنگتن و پکن به زیان منافع خود هستند.
چین و آمریکا؛ رقابت مدیریتشده یا توافق بزرگ؟
روابط پکن و واشنگتن یکی از عوامل تعیینکننده برای آینده آسیاست. دیدارهای احتمالی رهبران دو کشور در سال ۲۰۲۶ میتواند به کاهش تنشهای تجاری کمک کند، اما اختلافات بنیادین بر سر تایوان، فناوریهای پیشرفته و نفوذ ژئوپلیتیکی، همچنان مانع دستیابی به یک توافق جامع و پایدار به شمار میرود.
جنوبشرق آسیا در میانه دو قدرت بزرگ
کشورهای جنوبشرق آسیا که اقتصادشان به چین و آمریکا گره خورده، ناچارند میان این دو قدرت موازنهای دشوار برقرار کنند. همزمان، ادامه مذاکرات جداگانه کشورهای منطقه با واشنگتن، قدرت چانهزنی جمعی آسهآن را کاهش داده و شکافهای درونگروهی را آشکارتر کرده است.
آسهآن؛ انسجام منطقهای یا فرسایش تدریجی
بحران میانمار، بنبست دریای چین جنوبی و تنشهای مرزی میان برخی اعضا، نقش و کارآمدی آسهآن را زیر سؤال برده است. در حالی که حامیان این نهاد بر دیپلماسی آرام و نقش میانجیگرانه آن تأکید دارند، منتقدان معتقدند رقابت قدرتهای بزرگ، انسجام این بلوک منطقهای را بهشدت تضعیف کرده است.
دریای جنوبی چین و چالش اجرای توافقها
تلاش برای نهاییسازی «کد رفتاری دریای جنوبی چین» ادامه دارد اما تجربههای گذشته نشان میدهد که نبود سازوکار اجرایی مؤثر میتواند هر توافقی را کماثر کند. در این میان، جوامع ساحلی و ماهیگیران همچنان هزینه اصلی تنشهای دریایی را میپردازند.
فعال شدن بازیگران مسلمان جنوبشرق آسیا در غزه
اندونزی و مالزی با اتخاذ مواضع صریح درباره جنگ غزه، تلاش کردهاند نقش خود را بهعنوان بازیگران اخلاقمحور در عرصه بینالمللی پررنگتر کنند. حمایت از آتشبس، کمکهای انسانی و ابتکارهای دیپلماتیک، بخشی از تلاش آنها برای تبدیل قدرت اخلاقی به نفوذ سیاسی است.
ژاپن و بازتعریف سیاست دفاعی
افزایش بیسابقه بودجه دفاعی ژاپن و حرکت این کشور به سمت استقرار توان حمله متقابل، نشاندهنده تغییری بنیادین در سیاست امنیتی توکیو است. نگرانی از تهدیدهای چین، کره شمالی و روسیه و کاهش اعتماد به تعهدات آمریکا، از عوامل اصلی این چرخش به شمار میرود.
کره شمالی؛ از خلع سلاح تا مدیریت تهدید
کاهش تأکید قدرتهای بزرگ بر خلع سلاح کامل کره شمالی و تمرکز بر مهار و مدیریت این تهدید، بیانگر پذیرش ضمنی واقعیت هستهای پیونگیانگ است. این تغییر رویکرد میتواند زمینه ازسرگیری گفتوگوها را فراهم کند، هرچند بیاعتمادی ناشی از شکست مذاکرات گذشته همچنان پابرجاست.
تروریسم نوین و چالشهای امنیتی تازه
ظهور شکلهای جدید افراطگرایی که از ابزارهای دیجیتال، بازیهای آنلاین و هوش مصنوعی بهره میگیرند، مقابله با تروریسم را پیچیدهتر کرده است. این تحولات ضرورت بازنگری در سیاستهای امنیتی و پیشگیری اجتماعی کشورهای آسیایی را بیش از پیش برجسته کرده است.
هوش مصنوعی و آزمون واقعگرایی در آسیا
به گزارش استریت تایمز، پس از موج هیجان سالهای اخیر، سال ۲۰۲۶ میتواند نقطه گذار به توسعه کاربردیتر و پایدارتر هوش مصنوعی باشد. نگرانیهای زیستمحیطی، مصرف انرژی و فشار بر زیرساختها، کشورها را وادار کرده تا میان پیشرفت فناوری و الزامات توسعه پایدار توازن ایجاد کنند.
