تحلیلگران معتقدند در حالی که دولت ترامپ روی غنیمتگیری نفت ونزوئلا حساب کرده است، اما زیرساختهای فرسوده و ریسک بالای سرمایهگذاری مانع بازگشت شرکتهای آمریکایی میشود.
با وجود ادعاهای دونالد ترامپ درباره بازگشت فوری شرکتهای بزرگ نفتی آمریکا به ونزوئلا و افزایش سریع تولید نفت، تحلیلهای اقتصادی نشان میدهد که تحقق چنین سناریویی در کوتاهمدت و حتی میانمدت بسیار بعید است. کارشناسان معتقدند حتی اگر شرکتهای نفتی آمریکایی میلیاردها دلار سرمایهگذاری کنند، ونزوئلا برای سالها شاهد افزایش معنادار تولید نخواهد بود. این در حالی است که ونزوئلا با وجود داشتن بزرگترین ذخایر نفتی اثباتشده جهان، طی دهههای گذشته به دلیل تحریمها، فشارهای خارجی و خروج اجباری شرکتهای خارجی با کاهش شدید تولید مواجه شده است.طبق گزارش خبرگزاری رویترز، ونزوئلا در اوایل دهه ۲۰۰۰ صنعت نفت خود را ملی کرد و دارایی شرکتهای بزرگی مانند اکسونموبیل و کونوکو فیلیپس را تحت کنترل دولت قرار داد؛ اقدامی که در آن زمان با هدف حفظ حاکمیت ملی بر منابع انرژی انجام شد، اما با واکنش تند آمریکا و تشدید فشارهای اقتصادی همراه شد. از آن زمان، کمبود سرمایهگذاری خارجی و تحریمهای گسترده باعث افت مستمر تولید نفت این کشور شده است.
سرمایهگذاران آمریکایی در سایه ناامنی و بیاعتمادی
تحلیلگران به رویترز گفتهاند هر شرکتی که بخواهد وارد ونزوئلا شود، باید با مجموعهای از چالشهای جدی روبهرو شود؛ از جمله نگرانیهای امنیتی، زیرساختهای فرسوده صنعت نفت و مهمتر از همه تردیدهای جدی درباره مشروعیت اقدام آمریکا برای کنار زدن نیکولاس مادورو. این نگرانی وجود دارد که مداخله سیاسی واشنگتن، بیثباتی طولانیمدت ایجاد کند و فضای سرمایهگذاری را ناامن سازد.مارک کریستین، مدیر توسعه کسبوکار شرکت مشاورهای «کریس ول»، تأکید کرده است که شرکتهای آمریکایی تا زمانی که از دریافت پول خود و حداقل سطح امنیت اطمینان نداشته باشند، به ونزوئلا بازنخواهند گشت. او همچنین گفته است بدون لغو تحریمها، بازگشت شرکتهای نفتی عملاً غیرممکن است.
قوانین نفتی ونزوئلا مانع غارت منابع ملی
برای جذب سرمایهگذاری گسترده خارجی، ونزوئلا ناچار است قوانین خود را اصلاح کند؛ قوانینی که از دهه ۱۹۷۰ تاکنون بر مالکیت دولتی منابع نفتی تأکید دارند. در دهه ۲۰۰۰، دولت ونزوئلا شرکتها را مجبور کرد تنها در قالب پروژههای مشترک و تحت کنترل شرکت دولتی «پترولئوس د ونزوئلا» فعالیت کنند. بسیاری از شرکتها از جمله شورون با این شرایط کنار آمدند یا بهتدریج فعالیت خود را کاهش دادند، اما برخی دیگر با طرح شکایتهای داوری بینالمللی از کشور خارج شدند.
سناریوی خوشبینانه ترامپ یا تکرار یک شکست تاریخی؟
توماس آدونیل، استراتژیست انرژی و ژئوپلیتیک در گفتوگو با رویترز گفته است اگر ترامپ بتواند بدون مقاومت جدی یک «گذار سیاسی آرام» ایجاد کند، شاید در بازه پنج تا هفت ساله تولید نفت افزایش یابد. او توضیح داده که نفت سنگین ونزوئلا برای پالایشگاههای ساحل خلیج آمریکا بسیار مناسب است و میتواند با نفت سبک تولیدشده از شیل ترکیب شود.اما این تحلیل خوشبینانه با یک امای بزرگ همراه است. به گفته آدونیل، اگر گذار سیاسی با احساسات ضدآمریکایی همراه شود، احتمال شکلگیری مقاومتهای مردمی و حتی جنگ چریکی وجود دارد؛ وضعیتی که میتواند سالها طول بکشد و هرگونه بهرهبرداری اقتصادی را ناممکن کند.
چرا شورون بیش از بقیه منتظر مانده است؟
فرانسیسکو مونالدی، مدیر برنامه انرژی آمریکای لاتین در مؤسسه بیکر دانشگاه رایس، معتقد است شورون بیشترین شانس را برای بهرهبرداری از هرگونه گشایش نفتی دارد. او میگوید سایر شرکتهای آمریکایی بهشدت به ثبات سیاسی نگاه میکنند و منتظر مشخص شدن چارچوب قراردادها خواهند ماند.به گفته مونالدی، شرکت کونوکو فیلیپس علاقهمند به بازگشت است، زیرا بیش از ۱۰ میلیارد دلار مطالبات حلنشده دارد و بدون بازگشت به ونزوئلا بعید است به پول خود برسد. اکسونموبیل نیز ممکن است بازگردد، اما میزان مطالباتش کمتر است.
شورون محتاطانه میان مادورو و ترامپ حرکت میکند
شورون که روزانه حدود ۱۵۰ هزار بشکه نفت خام از ونزوئلا به ساحل خلیج آمریکا صادر میکند، طی سال گذشته با احتیاط و دیپلماسی سعی کرده حضور خود را حفظ کند. مدیرعامل این شرکت، مایک ویرث، در دسامبر اعلام کرد با دولت ترامپ درباره اهمیت حفظ حضور آمریکا در ونزوئلا گفتوگو کرده است، فارغ از تغییرات سیاسی.شورون بیش از ۱۰۰ سال است در ونزوئلا فعالیت دارد و اعلام کرده اولویت آن امنیت کارکنان و حفاظت از داراییهایش است. این شرکت تأکید کرده که تمامی فعالیتهایش مطابق قوانین انجام میشود.
نفت ونزوئلا غنیمتی که ممکن است به دست آمریکا نرسد
اد هیرز، کارشناس انرژی دانشگاه هیوستون، معتقد است تحولات اخیر ونزوئلا در کوتاهمدت تأثیر محسوسی بر قیمت نفت و بنزین در آمریکا نخواهد داشت، زیرا بخش عمده نفت ونزوئلا به چین و کوبا صادر میشود. او یادآوری کرده که تاریخ پر است از نمونههای مداخله آمریکا در کشورهای نفتخیز که هیچ سودی برای شرکتهای آمریکایی نداشته است.به گفته هیرز، ترامپ به فهرست روسایجمهوری آمریکا اضافه شده که در کشورهای نفتخیز دخالت کردند؛ از بوش در عراق تا اوباما در لیبی. در هیچیک از این موارد، آمریکا به نفت وعدهدادهشده نرسید. او هشدار داده که احتمال تکرار همین شکست در ونزوئلا بسیار بالاست.
محاصره نفتکشها؛ فشار بیشتر بدون دستاورد
در هفتههای اخیر، تنها تعداد محدودی از نفتکشها، عمدتاً اجارهشده توسط شورون، توانستهاند از بنادر ونزوئلا خارج شوند. این در حالی است که ترامپ در دسامبر اعلام کرد نفتکشهایی را که به گفته او ناقض تحریمها هستند، محاصره خواهد کرد و مانع ورود یا خروج آنها از سواحل ونزوئلا میشود؛ اقدامی که بیش از آنکه سود اقتصادی داشته باشد، فشار سیاسی و انسانی بر این کشور را تشدید کرده است.
